trwa ładowanie strony
wczytywanie strony

Społeczeństwo i rynek pracy

    Społeczeństwo

    W województwie wielkopolskim obserwuje się stały przyrost liczby ludności. Na koniec 2019 roku w regionie mieszkało niemal 3 499 tys. osób. Pod względem liczby ludności Wielkopolska niezmiennie zajmuje trzecie miejsce w kraju, po województwie mazowieckim i śląskim. Wielkopolanie stanowią 9,1% ogółu ludności kraju.

    W 2019 roku strukturze ludności według miejsca zamieszkania przeważała ludność miejska, mieszkańcy miast stanowili 54,0% mieszkańców regionu. Nie uległa zmianie struktura ludności według płci, udział kobiet w populacji kształtował się na poziomie 51,3%.
    W województwie wielkopolskim, podobnie jak w kraju, obserwuje się stopniowe zmiany w strukturze ludności według ekonomicznych grup wieku. W 2019 roku ponownie wzrósł udział ludności w wieku poprodukcyjnym do 20,4%. Udział ludności w wieku produkcyjnym spadł do 60,1% mieszkańców regionu.

    Rynek pracy

    Województwo wielkopolskie to jeden z najdynamiczniej rozwijających się regionów kraju. Duży potencjał produkcyjny, rozwinięty sektor usług, wysoka produktywność rolnictwa, wysoki poziom przedsiębiorczości to tylko niektóre z czynników rozwoju gospodarczego województwa. Potencjał Wielkopolski sprawia, że jest regionem atrakcyjnym dla polskich i zagranicznych inwestorów.

    Zmiany demograficzne zachodzące w Wielkopolsce, choć przebiegają mniej dynamicznie niż w kraju, wskazują, iż struktura ludności z zastojowej przejdzie w regresywną, charakteryzującą się niską liczbą urodzeń przy równoczesnym wydłużaniu się przeciętnego trwania życia. Wiąże się to ze wzrostem udziału ludności starszej w ogólnej liczbie ludności. Sytuacja ta będzie miała swoje bezpośrednie przełożenie na sytuację na rynku pracy, ponieważ zmianie ulegną proporcje w grupach wiekowych, co wpłynie na dostępność siły roboczej. Procesy starzenia się społeczeństwa będą wpływać na obciążenie demograficzne regionu, co będzie wymuszało zmiany na rynku pracy, w systemach edukacji i zdrowia oraz w opiece społecznej.

    Rok 2020 ze względu na wybuch pandemii COVID-19 był wyjątkowy dla rynku pracy i gospodarki regionu. Niespodziewane zmiany w warunkach prowadzenia działalności gospodarczych zrodziły liczne niepokoje, co do utrzymania poziomu zatrudnienia, a rynek różnie reagował w poszczególnych miesiącach. Wskaźniki dotyczące bezrobocia w regionie uległy nieznacznemu – na tle kraju - pogorszeniu, co można wiązać z oparciem wielkopolskiej gospodarki na sektorach, które były mniej wrażliwe na spowolnienie związane z pandemią. Stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec roku wyniosła 3,7% (wzrost o 0,9 p.proc. w stosunku do 2019 r.) i była nadal najniższa w kraju. W tym samym okresie w Polsce stopa bezrobocia wyniosła 6,2%. Jednocześnie w regionie występuje zróżnicowanie pod względem skali bezrobocia w poszczególnych powiatach tj. od 2,0% w powiecie poznańskim do 8,6% w powiecie konińskim. Bezrobocie rejestrowane w regionie na końcu grudnia 2020 r. ukształtowało się na poziomie 60 958 osób, jest to o 31,6% więcej niż w grudniu poprzedniego roku. 

    Stopa bezrobocia w Polsce i Wielkopolsce w procentach

    Udział wybranych kategorii bezrobotnych w ogólnej liczbie - stan na koniec roku

    Mieszkańców regionu cechuje wysoka na tle kraju aktywność zawodowa. W 2020 r. współczynnik aktywności zawodowej dla Wielkopolan w wieku produkcyjnym wyniósł 78,5% (5. wartość w kraju). Jednocześnie należy podkreślić, że Wielkopolskę charakteryzuje jeden z najwyższych w kraju wskaźników zatrudnienia (dot. populacji w wieku 18-59/64 lata), który w 2020 r. ukształtował się na poziomie 77,1% (3. wartość w kraju). Oba te wskaźniki uległy zmniejszeniu w stosunku do 2019 roku.
    W ostatnich latach w województwie wielkopolskim obserwowany jest systematyczny wzrost liczby pracujących. W 2019 r. grupa ta liczyła ponad 1,58 mln osób. Najwięcej osób pracuje w szeroko pojętych usługach (54,9%), blisko co trzeci mieszkaniec Wielkopolski (31,7%) jest pracownikiem sektora przemysłowo – budowlanego, zaś najmniejsza grupę stanowią pracownicy sektora rolno-leśnego (13,4%).

    W 2020 roku kolejny rok z rzędu zmniejszyła się liczba ofert zgłaszanych do wielkopolskich urzędów pracy. Pracodawcy zgłosili do 87222 oferty pracy, tj. o 5,5% mniej niż w 2019 roku. Najczęściej poszukiwani byli pracownicy wykonujący prace proste, robotnicy wykonujący prace proste w przemyśle, pracownicy zajmujący się sprzątaniem, robotnicy gospodarczy, pakowacze ręczni, kierowcy operatorzy wózków jezdniowych (widłowych), kierowcy samochodów dostawczych, pomocniczy robotnicy budowlani, pomocniczy robotnicy w przemyśle przetwórczym, sprzedawcy. 

    Zgodnie z krótkookresową prognozą sformułowaną na podstawie badania „Barometr zawodów” szacunki na 2021 rok identyfikują na poziomie regionu 46 zawodów deficytowych. Większość z tych zawodów jest poszukiwana w regionie od dłuższego czasu. Są to przede wszystkim zawody zasilające branżę transportowo-logistyczną, budowlaną, szkolnictwo zawodowe, przetwórstwo przemysłowe (w tym przemysł spożywczy, meblarski), opiekę medyczną, służby mundurowe. W szacunkach na 2021 rok nowymi wśród deficytowych zawodów są: betoniarze i zbrojarze, cukiernicy, graficy komputerowi oraz psycholodzy i psychoterapeuci. Kolejny rok z rzędu obserwuje się sytuację, że w prognozie dla Wielkopolski nie występują zawody nadwyżkowe.

    Wpływ na problemy kadrowe w wielu grupach zawodowych mają niedobory pracowników z wysokim poziomem umiejętności zawodowych i aktualną wiedzą w ramach wykonywanej profesji. Według ekspertów dotyczy to m.in. branży budowlanej, branży TSL (kierowcy samochodów ciężarowych), branży beauty (fryzjerzy, kosmetyczki), gastronomii (kucharze), branży motoryzacyjnej (blacharze i lakiernicy samochodowi, mechanik pojazdów samochodowych), usług księgowo-rachunkowych (pracownicy ds. rachunkowości i księgowości, samodzielne księgowe). Nie jest to tylko kwestia starzenia się kadr, ale także braków w umiejętnościach praktycznych młodych adeptów zawodu oraz konieczności stałego uzupełniania wiedzy i umiejętności. Często trudności w znalezieniu pracownika dodatkowo pogłębiane są przez specyficzne warunki pracy, np. utrudniające pogodzenie pracy z życiem rodzinnym, niskie wynagrodzenia, pracę w ciężkich warunkach, które zniechęcają do podjęcia zatrudnienia. 

    W sytuacji deficytów pracowników o wykształceniu zawodowym niepokojącym jest także prognozowany deficyt kadr nauczycielskich odpowiedzialnych za kształcenie zawodowe (nauczycieli przedmiotów zawodowych i nauczycieli praktycznej nauki zawodu). W tych zawodach mamy do czynienia ze starzeniem się pracowników, ale i starzeniem się ich wiedzy i umiejętności w stosunku do realiów funkcjonowania uczonego przez nich zawodu na rynku.

    W 2021 roku w większości wielkopolskich powiatów będzie brakowało pracowników fizycznych w produkcji i pracach prostych. Zatrudnienie w tej grupie zawodowej łączy się zwykle z niskimi wynagrodzeniami, niskim prestiżem społecznym oraz ciężkimi warunkami pracy. Pomimo pandemii nadal zatrudnienie cudzoziemców stanowi podstawowe zasilenie tej grupy zawodów w pracowników.

    Szczególnie istotne są deficyty kadr w sektorze opieki zdrowotnej, co obecnie jest efektem silnie odczuwalnych braków personalnych w tym sektorze w obliczu pandemii. W większości powiatów prognozowane jest utrzymanie się problemów z pozyskaniem lekarzy (głównie specjalistów), wykwalifikowanych pielęgniarek i położnych z aktualnymi uprawnieniami oraz ratowników medycznych.
    Przeciętne wynagrodzenie brutto w Wielkopolsce w 2018 r. wyniosło 4 687,39 zł, co, pomimo wzrostu rok do roku, stanowiło 90,5% przeciętnego wynagrodzenia w skali kraju (9. wartość w kraju). Jedynie w powiecie Miasto Poznań przeciętne wynagrodzenie przewyższało średnią krajową i wyniosło 5 713,03 zł.