Wielkopolski Rok Stanisława Barańczaka wkracza w szczególny moment

Uroczyste odsłonięcie neonu, dźwiękowisko i wystawa fotografii wypełniły wieczór w Bibliotece Wielkopolskiej, który stanowił kluczowy moment listopadowych obchodów Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka. Samorządowa instytucja kultury w tym roku przyjęła imię wybitnego poety. W spotkaniu pod znakiem poezji, obrazów i rozmów o wolności wziął udział Marszałek Marek Woźniak. 

13 listopada 1946 roku w Poznaniu urodził się Stanisław Barańczak – poeta, tłumacz, eseista, krytyk literacki, współtwórca Nowej Fali i jeden z najważniejszych polskich intelektualistów drugiej połowy XX wieku. Człowiek, dla którego język był przestrzenią artystycznych poszukiwań, krytycznego myślenia i obywatelskiej odpowiedzialności. Jego twórczość, pełna precyzji, ironii i nieufności wobec gotowych odpowiedzi, do dziś pozostaje wyjątkowo aktualna. 

Rok 2026 został ustanowiony przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka. To właśnie w tym roku instytucja kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego, funkcjonująca do tej pory jako Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury, przyjęła nazwę „Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka”. W dniu 80. rocznicy urodzin Stanisława Barańczaka w Bibliotece Wielkopolskiej uroczyście odsłonięty został neon, który ma podkreślić nową tożsamość instytucji i obecność poety w jej codziennym życiu.

– Ogłoszony przez Sejmik rok Stanisława Barańczaka i to, że udało się tę trudną, dotychczasową nazwę biblioteki zmienić na bardziej przyjazną i otwartą, i z tak wspaniałym patronem, bardzo mnie cieszy - powiedział Marek Woźniak, Marszałek Województwa Wielkopolskiego. 

- Ze Stanisławem Barańczakiem spotkaliśmy się raz, podczas strajku w 1981 roku. Zobaczyłem wtedy apostoła wolności, współzałożyciela Komitetu Obrony Robotników, sygnatariusza Listu 59, osobę, o której się słyszało w Radio Wolna Europa. Bardzo się cieszę, że to miejsce będzie uwiecznione tym patronatem i zawsze będziemy mogli w nim wspominać tego wspaniałego człowieka – dodał Marszałek.

– Wybór patrona biblioteki jest dla nas czymś więcej niż nadaniem instytucji imienia poety, eseisty, polonisty, tłumacza. Jest deklaracją wartości, zobowiązaniem i wskazaniem kierunku, w którym chcemy podążać. Zależy nam, aby obecność Barańczaka była z nami nie tylko w nazwie, ale przede wszystkim w sposobie w jakim myślimy o kulturze, wolności, słowie i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń - podkreśliła Małgorzata Grupińska-Bis, Dyrektorka Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka.

Jednym z punktów programu była również premiera dźwiękowiska „Co poezja mówi o Barańczaku?” – artystycznej interpretacji twórczości Barańczaka, w którym wystąpił Michał Kaleta i Oliwia Nazimek. Biblioteka zaprosiła także na poznański wernisaż wystawy „Widokówka z tego świata. Stanisław Barańczak – poeta wolności na zdjęciach Joanny Helander”. Fotografie są spojrzeniem na poetę z bardziej osobistej perspektywy. Dopełnieniem spotkania był pokaz diaporamy „A tak niewiele brakowało”.

W uroczystym odsłonięciu neonu wzięli udział m.in. Tomasz Makowski, Dyrektor Biblioteki Narodowej, radni Sejmiku Województwa Wielkopolskiego, przedstawiciele środowiska naukowego, artyści.

Drugą ważną częścią listopadowych obchodów Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka będzie trzydniowa konferencja naukowa „Stanisław Barańczak: Formy wolności”, która odbędzie się w Poznaniu w dniach 23–25 listopada. Biblioteka Wielkopolska organizuje ją z Wydziałem Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Badacze literatury, krytycy oraz poeci przyjrzą się różnym wymiarom twórczości Barańczaka – od języka, rytmu i poetyckiej formy, przez relacje literatury z polityką, po zagadnienia wolności, cenzury, przekładu i współczesnych odczytań jego dorobku. Konferencja będzie również okazją do rozmowy o miejscu Barańczaka we współczesnej literaturze oraz o tym, jak jego twórczość inspiruje kolejne pokolenia.
Przypomnijmy, że w tym roku ukazał się również reprint legendarnego tomu poetyckiego „Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu” Stanisława Barańczaka z ilustracjami Wojciecha Wołyńskiego. Publikacja została wydana przez Bibliotekę Wielkopolską w ramach obchodów Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka i nawiązuje do legendarnego pierwodruku.

Więcej informacji na temat listopadowych obchodów i wspólnego świętowania 80. rocznicy urodzin Stanisława Barańczaka:

https://bw.poznan.pl/biblioteka/aktualnosci/baranczak-80-listopad-pelen-poezji-obrazow-i-rozmow-o-wolnosci/